Połączenia standardu DIN (Deutsches Institut für Normung)
Połączenia standardu DIN wykorzystują połączenie mechanizmu uszczelnienia na stożku - metal na metal lub metal na metal z O-ringiem. Kąty powierzchni uszczelniającej to 24°, albo stożki uniwersalne 24°/60°. Identyfikacji dokonuje się poprzez pomiar rozmiaru gwintu oraz średnicy zewnętrznej rury. Dostępne są w wersji super lekkiej (LL), lekkiej(L) lub ciężkiej(S). Rozmiar podaje się jako średnicę gwintu zewnętrznego i skok gwintu oraz rozmiar rury, np. M12x1,5 6L.
Rozmiary połączeń DIN
Podczas dokonywania pomiarów należy pamiętać, że podane w tabeli rozmiary bazują na nominalnej średnicy gwintu zewnętrznego, a pomiary rzeczywiste mogą odbiegać od tych wartości z uwagi na błędy pomiarowe oraz jakość wykonania. Na końcu rozdziału zostanie przedstawiona tabela wymiarów gwintów umożliwiająca ich identyfikację.
Połączenia standardu BSP (British Standard Pipe)
Połączenia standardu BSP wykorzystują te same mechanizmy uszczelnienia jak połączenia standardu DIN z tym, że w połączeniach DIN bardziej popularne jest uszczelnienie z pierścieniem O-ring, a w połączeniach BSP klasyczne - metal na metal. Kąt powierzchni uszczelniających wynosi 60° dla obu form. Istnieją dwa popularne rodzaje gwintów w tej grupie, British Standard Pipe Parallel (BSPP), czyli gwint walcowy i British Standard Pipe Tapered (BSPT) – gwint stożkowy. Identyfikacja odbywa się poprzez pomiar zewnętrznej średnicy gwintu i liczby zwoi na cal (25,4 mm). W przypadku rur calowych średnica rury podawana jest jako średnica wewnętrzna, a zatem inaczej niż w przypadku rur metrycznych.
Rozmiary gwintów standard BSP
British Standard Pipe Tapered (BSPT) to gwint podobny do północnoamerykańskiego NPT, ale wyróżniający się innym kątem zarysu, a mianowicie 55°, gwint NPT ma kąt 60°, jednak czasami możliwe jest dopasowanie gwintu męskiego NPT do żeńskiego BSPT i odwrotnie. Nie wolno mieszać tych dwóch standardów ze sobą. Złączki męskie BSPT można również wkręcać w złącza żeńskie BSPP, ale w żadnym przypadku nie jest to zalecane, ponieważ połączenia nie zapewnią odpowiedniego uszczelnienia, dlatego będą wymagały zastosowania dodatkowego uszczelniacza do gwintów, aby bezpiecznie uszczelnić obie części.
W połączeniach standardu BSP można też spotkać nietypowe połączenie mechanizmu flat-face z gwintem Whitwortha, np. w dźwigach samochodowych marki HIAB.
Połączenia standardu SAE (Society of Automotive Engineers)
Połączenia standardu SAE stanowią największą grupę. W tej grupie znajdziemy połączenia typu: JIC(Joint Industrial Council), ORFS(O-Ring Face Seal), NPTF(National Pipe TaperedFuel), NPSM(National Pipe Straight Mechanical), kołnierze SAE (3000 i 6000 psi), jak i również połączenia wtykowe STECKOużywane głównie w przemyśle górniczym.
JIC (Joint Industrial Council) - powszechnie spotykane w układach hydraulicznych, połączenia te posiadają mechanizm uszczelnienia metalu na metal, jednak odmiennie do połączeń metrycznych, to końcówki żeńskie mają gniazdo kielichowe 37°, a końcówki męskie pasujący do nich stożek. W tych połączeniach zastosowano gwint UNF oraz UN. Połączenia te są bardzo podobne do połączeń standardu SAE 45°, które mają szerokie zastosowane w rozwiązaniach niskociśnieniowych, takich jak przewody chłodnicze i paliwowe, a także w aplikacjach samochodowych. Różnią się tylko kątem stożka uszczelniającego.
Rozmiary gwintów standard JIC
Połączenia typu JIC dość często nazywane są połączeniami „flarowanymi” lub kielichowymi.
ORFS(O-Ring Face Seal) - złączki z uszczelką czołową O-ring (ORFS) są bardzo popularnym i niezawodnym wyborem w połączeniach hydraulicznych. Dobrze zaprojektowane połączenia ORFS zapewniają uszczelnienie, które jest wysoce niezawodne dzięki uszczelce elastomerowej i stanowi jeden z najlepszych wyborów dla połączenia bez wycieków. W tym standardzie wykorzystuje się gwinty typu UN oraz UNF i UNS.
Rozmiary gwintów standard ORFS
NPTF(National Pipe Tapered Fuel) - połączenie wykorzystuje mechanizm uszczelnienia na gwincie (tj. odkształcenie gwintów). Nazywa się to suchym gwintem samouszczelniającym. Jeśli wymagane jest dodatkowe uszczelnienie, można zastosować teflon lub uszczelnienie w płynie, nie mniej jednak National Fluid Power Association (NFPA) nie zaleca tego typu połączenia do zastosowań hydraulicznych.
Rozmiary gwintów standardu NPTF
NPSM(National Pipe Straight Mechanical) - gwinty zarówno męskie, jak i żeńskie są proste, podczas gdy męski ma wewnętrzną fazę 30o, żeński ma stożek 30°. Połączenie mechaniczne jest tworzone poprzez nakręcenie gwintów, natomiast stożek i faza tworzą szczelne połączenie. Uwaga: połączenie żeńskie NPSM może być używane z męskim NPTF.
Rozmiary gwintów standardu NPSM
Kołnierze SAE (3000 i 6000 psi) – połączenia tego typu wykorzystują płaski mechanizm uszczelnienia z uszczelką elastomerową. Są to połączenia bez gwintu. Do ich mechanicznego połączenia wykorzystuje się specjalne elementy dodatkowe w postaci półpierścieni lub pierścieni SAE mocowanych przy pomocy czterech śrub – metrycznych lub calowych UNC. Występują w wersji lekkiej 3000 PSI (kod 61), ciężkiej 6000 PSI (kod 62) i wersji specjalnej - super ciężkiej nazywanej SUPER CAT 6000 PSI.
Rozmiary kołnierzy SAE
Jak łatwo zauważyć, z powyższej tabeli wynika, że seria super ciężka ma te same rozmiary co seria ciężka, więc rodzi się pytanie jak odróżnić obie serie. Seria super ciężka odznacza się większą wysokością kołnierza, potocznie mówi się że jest bardziej tłusta. Wysokość kołnierza dla wszystkich rozmiarów CAT to 14,22mm, gdzie seria ciężka dla największego kołnierza 2” posiada wysokość 12,57 mm.
Połączenia wtykowe STECKO(ang. STAPLE LOCK) - okucia STECKO zalecane są przede wszystkim do ciśnień statycznych. System STECKO według normy PN-G-32000 to połączenie wtyku i gniazda zabezpieczonego przetyczką i uszczelnione o-ringiem z pierścieniem oporowym.
Połączenia wtykowe STECKO. 1 – wtyk, 2 – gniazdo, 3 – przetyczka, 4 – pierścień oporowy, 5 – pierścień uszczelniający o przekroju kołowym. (Źródło: PN-G-32000)
Połączenia wtykowe występują w rozmiarach DN6 do DN32, a ich rozmiary są zgodne z tabelo poniżej.
Rozmiary połączeń standardu STECKO (Źródło: PN-G-32000)
Połączenia standardu NF (Norme Française)
Połączenia standardu francuskiego nazywane też połączeniami metrycznymi francuskimi - 24° milimetrowe i połączenia metryczne francuskie 24° (GAZ). Oba rodzaje wykorzystują mechanizm uszczelnienie metalu na metal ze stożkiem i gniazdem 24° w połączeniu z gwintami metrycznymi drobnozwojnymi. Główna różnica między systemem milimetrowym a systemem GAZ, to rozmiar stosowanych rur, dla których wykorzystuje się francuski system.
Rozmiary gwintów systemu Francuskiego
Połączenia standardu JIS (Japanese Industrial Standard)
Połączenia standardu JIS dość często mylone są z połączeniami standardu JIC, ponieważ oba systemy wykorzystują tzw. stożek odwrotny, tj. stożek pojawia się od strony męskiej, a gniazdo od strony żeńskiej połączenia. Nie mniej jednak stożki różnią się od siebie. Połączenia standardu JIS posiadają stożek i gniazdo o koncie 30o, a nie 37o jak to ma miejsce w połączeniach JIC. To jednak nie jedyna różnica. Połączenia JIC wykorzystywały gwinty UNF i UN, natomiast w przypadku połączeń JIS mamy do czynienia z gwintami calowymi rurowymi G – standard JIS TOYOTA oraz gwintami metrycznymi - standard JIS KOMATSU.
Rozmiary gwintów standardu JIS